Never give up, for that is just the place and time that the tide will turn.
Harriet Beecher Stowe (1811-1896)
ဘယ္ေတာ့မွ အားမေလွ်ာ့နဲ႔၊ ကံၾကမၼာေျပာင္းလဲမႈဆိုတာ ကာလေဒသအေပၚမွာလဲ မူတည္တယ္။
(ဟာရုိက္ဘီခ်ာစတူး)
က်ေနာ္တို႔ျမန္မာဘာသာ၊ ျမန္မာစကားဟာ စကားလံုးအရျဖစ္ေစ၊ အသံုးအႏႈံးအရျဖစ္ေစ၊ ၀ါက်ဖဲြ႔စည္းပံုအရျဖစ္ေစ၊ စာေပအရျဖစ္ေစ အင္မတန္ႂကြယ္၀တဲ့ ဘာသာစကားတစ္ခုျဖစ္တယ္ဆိုတာ ျမန္မာစာေပတတ္ကြ်မ္းသူတိုင္း နားလည္ၾကပါတယ္။ မွတ္သားစရာစကားပံုေတြ၊ ဆိုရိုးစကားေတြနဲ႔ျပည့္ႏွက္ေနတဲ့ လူမ်ိဳးႀကီးဘာသာစကားတစ္ခုပါ။ စကားပံုေတြဟာ ေခတ္ကာလအလိုက္အျဖစ္အပ်က္ကိုျဖစ္ေစ၊ ေယဘုယ်အမွန္သေဘာကိုျဖစ္ေစ ေဖၚေဆာင္ေပးတဲ့ ေဆာင္ပုဒ္ေလးေတြပါ။
အခ်ိဳ႕စကားပံုေတြဟာ တစ္ခုနဲ႔တစ္ခု ဆန္႔က်င္ဘက္ျဖစ္ေနတတ္ၾကပါတယ္။ အဲဒီထဲက ႏွစ္ခုကို က်ေနာ္ ဒီမွာ ေဆြးေႏြးခ်င္ပါတယ္။
တစ္ခုက တစ္ရြာမေျပာင္း၊ သူေကာင္းမျဖစ္။
ေနာက္တစ္ခုက ေသခ်င္တဲ့က်ား ေတာေျပာင္း။
ေျပာင္းေရႊ႕ျခင္း၊ သို႔မဟုတ္ ေျပာင္းလဲျခင္း သေဘာနဲ႔ပတ္သက္ၿပီးျမင္တဲ့ အျမင္ႏွစ္မ်ိဳးလို႔ အၾကမ္းဖ်ဥ္းဆိုႏိုင္ပါတယ္။ ဒီအဆိုႏွစ္မ်ိဳးစလံုးဟာ သူ႔နည္းသူ႔ဟန္နဲ႔သူ မွန္ကန္ေနတဲ့အတြက္ က်ေနာ္တို႔ျမန္မာစာေပေလာက၊ ျမန္မာစကားေလာကမွာ ယေန႔ထက္တိုင္ ေရးသား သံုးႏႈံးေျပာဆိုေနၾကဆဲပါ။ အခုလို တိုင္းျပည္ဗရုတ္ဗယက္ျဖစ္ေနတဲ့အတြက္ ေကာင္းႏိုးရာရာႏိုင္ငံ၊ ေဒသေတြကို ေရြးခ်ယ္ၿပီး ေျပာင္းေရႊ႕ေနထိုင္ေနၾကတဲ့ေခတ္ကာလႀကီးမွာ ဒီစကားပံုေတြကို ပိုလို႔ေတာင္ စကားအရ အသံုးမ်ားလာၾကပါေသးတယ္။
ေျပာင္းေရႊ႕မႈေၾကာင့္ အဆင္ေျပသြားတဲ့လူေတြ ရွိသလို၊ နဂုိအေနထက္ ဆုတ္ယုတ္ၿပီး ေနာက္ဆံုးအသက္ပါ ေပးဆပ္လုိက္ရတဲ့လူေတြလဲ ဒုနဲ႔ေဒးပါပဲ။ အဆင္ေျပမႈ/မေျပမႈေတြကို ကံေကာင္းမႈ/ကံဆိုးမႈလို႔ ေ၀ါဟာရအရ ေခၚဆိုႏိုင္တယ္ဆိုရင္ ဟာရုိက္ဘီခ်ာစတူးရဲ႕ စကားဟာ ေမးခြန္းထုတ္စရာျဖစ္လာပါတယ္။ ကံေကာင္းျခင္း/ကံဆိုးျခင္းေတြဟာ အခ်ိန္ကာလ ေနရာေဒသနဲ႔ ပတ္သက္မႈရွိပါသေလာ။
ဒီေမးခြန္းကို ဘာသာေရးစာေပရႈေထာင့္ကျဖစ္ေစ၊ လက္ေတြ႔လူေလာကအျဖစ္အပ်က္ကို သက္ေသျပဳၿပီးျဖစ္ေစ ေျဖဆိုႏိုင္ပါတယ္။ သူေျပာတဲ့စကားရဲ႕အဓိပၸါယ္ကို စိတ္မေလွ်ာ့နဲ႔၊ အားမငယ္နဲ႔။ အခ်ိန္တန္ရင္ သို႔မဟုတ္ တျခားေနရာေရာက္ရင္ ႀကီးပြါးလိမ့္မယ္ လို႔ ျပန္ဆိုႏိုင္ပါတယ္။ ဒါျဖင့္ရင္ အခ်ိန္ကာလဟာ ႀကီးပြါးေရးအတြက္ ဘယ္ေလာက္အေရးပါသလဲ။ ေနရာေဒသဟာ တိုးတက္ေရးအတြက္ ဘယ္ေလာက္အေရးႀကီးသလဲ။ ဒီေမးခြန္းေတြကို ေရွးဦးစြာစာေပ ရႈေထာင္နဲ႔ ၾကည့္ရေေအာင္ပါ။
က်ေနာ္တို႔ ငယ္စဥ္ဘ၀က စာသင္ေက်ာင္းမွာ သင္အံက်က္မွတ္ခဲ့ဖူးတဲ့ကဗ်ာေလးတစ္ပုဒ္ရွိပါတယ္။ အားလံုးရၾက၊ သိၾကမယ္လို႔ ေမွ်ာ္လင့္ပါတယ္။ ေရွးသေရာခါ၊ ျပည္ဗာရာ၀ယ္၊ ကုေဋႂကြယ္သား၊ သူေဌးသားသည္ စတဲ့ ကဗ်ာေလးပါ။ မိဘေတြက ကုေဋရွစ္ဆယ္ေလာက္ခ်မ္းသာတဲ့ ပုဏၰားမ်ိဳးသူေဌးေတြ။ တစ္ဦးတည္းေသာသားေလးမို႔ မ်က္စိေအာက္က အေပ်ာက္မခံႏိုင္ေအာင္ခ်စ္ရွာလြန္းလို႔ ဘယ္မွမသြားခိုင္းဘူး။ ဘယ္ေတာ့မွ မဆင္းရဲႏိုင္ဘူးလို႔ေတြးၿပီးေတာ့လဲ ပင္ပန္းမွာစိုးလို႔ဆိုၿပီး ပညာမသင္ခိုင္းဘူး။ မိဘႏွစ္ပါးကြယ္လြန္တဲ့အခါက်ေတာ့ သူေဌးသားဟာ ေသာက္စားမူးရစ္ေပ်ာ္ပါးရင္း ဥစၥာပစၥည္းထိမ္းသိမ္းနည္းပညာမတတ္တဲ့အတြက္ ရွိသမွ် အကုန္ေျပာင္ၿပီး မၾကာမီပဲ ခြက္လက္ဆဲြ ေတာင္းစားရတဲ့ သူေတာင္းစားဘ၀ေရာက္သြားရရွာတယ္။
အခါတစ္ပါး ေန႔လည္စာသံုးေဆာင္ၿပီးတဲ့ကိုရင္ေလးေတြဆီမွာ စားႂကြင္းစားက်န္ေတာင္းေနရရွာတဲ့ သူေဌးသားသူေတာင္းစားကို ဘုရားျမတ္စြာက ျမင္လို႔ၿပံဳးေတာ္မူတယ္။ အရွင္အာနႏၵာက ဘုရားရွင္ဘာေၾကာင့္ၿပံဳးသလဲ ေမးေလွ်ာက္ေတာ့ ဘုရားျမတ္စြာက ေအာက္ပါအတုိင္းေျဖေတာ္မူတယ္။
ခ်စ္သားအာနႏၵာ၊ ဟုိးမွာေတာင္းစားေနတဲ့ သူေတာင္းစားအိုႀကီးဟာ ပထမအရြယ္တုန္းက ပစၥည္းဥစၥာကို မျဖဳန္းတီးပဲ စီးပြါးေရးလုပ္ခဲ့မယ္ဆိုရင္ ဒီဗာရာဏသီၿမိဳ႕မွာတင္ ပထမတန္းစားသူေဌးႀကီးျဖစ္ႏိုင္တယ္။ အဲဒီအရြယ္မွာ ရဟန္းျပဳခဲ့မယ္ဆိုရင္လဲ ရဟႏၲာျဖစ္မွာပဲ။ ဒုတိယအရြယ္၊ တတိယအရြယ္ေတြမွာ စီးပြါးေရးလုပ္မယ္ဆိုရင္လဲ ဒုတိယတန္းစား၊ တတိယတန္းစားသူေဌးေလာက္ေတာ့ျဖစ္မွာပဲ။ ရဟန္းျပဳခဲ့ရင္လဲ အနာဂါမ္၊ သကဒါဂါမ္ေလာက္ေတာ့ ျဖစ္ဖို႔ရွိတယ္။ အခုေတာ့ ဥစၥာလဲျပဳန္း၊ တရားလဲရႈံးနဲ႔ ေရမရွိတဲ့ အင္းထဲမွာ ငါးရွာေနတဲ့ ႀကိဳးၾကာငွက္အိုႀကီးလို ျဖစ္ေနရွာၿပီ။
အထက္ပါ ဘုရားရွင္ရဲ႕စကားေတာ္ေတြဟာ လူတစ္ေယာက္မွာ ႀကီးပြါးႏိုင္တဲ့အခြင့္အလမ္းဆိုတာ အခ်ိန္ကာလနဲ႔ လံုး၀သက္ဆိုင္ေနတယ္ဆိုတာကို တိုက္ရုိက္အားျဖင့္ ျပေနပါတယ္။ အခ်ိန္မေႏွာင္းေစဖို႔ သိပ္အေရးႀကီးေၾကာင္း သတိေပးေနပါတယ္။ အခ်ိဳ႕သစ္ပင္ေတြဟာ ရာသီဆိုတဲ့အခ်ိန္ကို အမွီျပဳၿပီး သီးၾကပြင့္ၾကသလို က်ေနာ္တို႔လူသားေတြရဲ႕ ေကာင္းကံဆိုးကံေတြဟာလဲ အခ်ိန္ကာလအားေလွ်ာ္စြာ အက်ိဳးေပးတတ္ေၾကာင္း စာေပေတြမွာ ေနရာမ်ားစြာေတြ႔ႏိုင္ပါတယ္။
ေနရာေဒသဟာလဲ လူတစ္ေယာက္ႀကီးပြါးေရးမွာ အင္မတန္အေရးႀကီးပါတယ္။ ေနရာမွန္မွာ ေနခြင့္ရဖို႔အင္မတန္လိုအပ္ပါတယ္။ ႀကီးပြါးႏိုင္ပါလွ်က္နဲ႔ ေနရာမွန္မေရာက္လို မႀကီးပြါးရရွာတဲ့လူေတြ အမ်ားႀကီးပါ။ အဲဒီအတြက္ ကာယကံရွင္ကိုယ္တိုင္က လုံးလစိုက္ထုတ္ဖို႔ေတာ့ လုိပါတယ္။ အဲဒီေနရာမ်ိဳးကို မေရာက္ေရာက္ေအာင္သြားႏိုင္တဲ့လံုးလနဲ႔ ဉာဏ္စြမ္းရွိဖို႔အေရးႀကီးပါတယ္။
ကံကိုခ်ည္းသက္သက္ပံုအပ္ထားၿပီး ဘာမွအားထုတ္မႈရွိရင္လဲ ရသင့္ရထိုက္တဲ့အခြင့္အလမ္းေတြဟာ ဆံုးရႈံးသြားရတတ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ေရွးပညာရွိ၊ နီတိဆရာႀကီးေတြက--
သီဟမည္ေခၚ၊ ျခေသၤ့ေသာ္လည္း၊
အိပ္ေပ်ာ္၍သာ၊ ေနတံုပါမူ၊
ဘယ္မွာစားဘြယ္၊ ခံတြင္းလယ္သို႔၊
သားငယ္သမင္၊ လာ၍၀င္အံ့ ။
လို႔စပ္ဆိုခဲ့ၾကပါတယ္။
ဒါ့အျပင္ မဃေဒ၀အလကၤာဆရာေတာ္ဘုရားကလဲ
ကံဟုမူလ၊ သမၺဳဒၶတို႔၊
ေဟာျပသည္မွာ၊ အရင္းသာရွင့္။
ဥစၥာေဘာဂ၊ ဇီ၀ိတႏွင့္၊
သုခပြါးရန္၊ ဤလူ႔ထံ၌၊
ဉာဏ္၀ီရိယ၊ ပေယာဂတည္း။
လို႔ေရးသားစပ္ဆိုေတာ္မူခဲ့ပါေသးတယ္။
လက္ေတြ႔ဘ၀နဲ႔ၾကည့္မယ္ဆိုရင္လဲ ေနရာေဒသေျပာင္းေရႊ႕မႈဟာ ကံၾကမၼာေျပာင္းလဲမႈကို အထိုက္အေလွ်ာက္ျဖစ္ေစတယ္ဆိုတာေတာ့ လူတိုင္းနားလည္ၾကမွာပါ။ အထူးသျဖင့္ က်ေနာ္တို႔လို ႏိုင္ငံရပ္ျခားေရာက္ေနၾကတဲ့လူေတြက ဒီသေဘာကို ပိုမိုသိခြင့္ရၾကပါတယ္။ ကိုယ့္တိုင္းျပည္ထဲပဲေနၿပီး ဘယ္မွမသြားဖူးမေရာက္ဖူးရင္ေတာ့ သူမ်ားတိုင္းျပည္ေတြရဲ႕ႀကီးပြါးတိုးတက္ေနပံုေတြကို ေတြ႔ျမင္ခြင့္မရတဲ့အတြက္ ကိုယ့္ကိုယ္ကိုဘယ္လိုႀကီးပြါးေအာင္ လုပ္ရမယ္ဆိုတဲ့အသိကိုေပးတဲ့ မ်က္လံုးဟာ ကန္းသြားႏိုင္ပါတယ္။
ဒါေပမဲ့ ႏိုင္ငံျခားေရာက္ေနတိုင္း၊ ႏိုင္ငံျခားမွာ အလုပ္လုပ္ေနတိုင္း ႀကီးပြါးပါသလား။ အေျဖကေတာ့ ရွင္းရွင္းေလးပါ။ မႀကီးပြါးပါ လို႔ပဲေျဖပါရေစ။ က်ေနာ္ေျပာခဲ့တဲ့ ဉာဏ္နဲ႔၀ီရိယဆိုတဲ့ အကူမပါရင္ေတာ့ မႀကီးပြါးပါဘူး။ က်ေနာ္မ်က္စိနဲ႔ေတြ႔ေနျမင္ေနရတဲ့ က်ေနာ့္ပတ္၀န္းက်င္ကလူေတြအေၾကာင္းေတာ့ မေျပာေတာ့ပါဘူး။ က်ေနာ္ကိုယ္တိုင္တိုက္ရုိက္သိေနတဲ့ က်ေနာ့္အကိုနဲ႔ က်ေနာ့္တူေတြအေၾကာင္းေတာ့ နည္းနည္းပါးပါးေျပာခ်င္ပါတယ္။
က်ေနာ့္အကိုဟာ ရြာမွာေနတုန္းက သူ႔လုပ္ငန္းနဲ႔သူ အေတာ္အဆင္ေျပေနပါရက္နဲ႔ ထိုင္းႏိုင္ငံထြက္သြားခဲ့တယ္။ သူ႔ဇနီးကို တစ္ပတ္ေလာက္ပဲေပါင္းၿပီး ရြာမွာပဲပစ္ထားခဲ့တယ္။ ထိုင္းႏိုင္ငံေရာက္ေတာ့ ငါးဖမ္းသေဘၤာတစ္စီးမွာ အလုပ္ရတယ္။ အဲဒီမွာ သူအခ်ိန္ဘယ္ေလာက္ၾကာၾကာလုပ္သလဲ က်ေနာ္လဲ မမွတ္မိဘူး။ အေတာ္ၾကာၾကာအဆက္ျပတ္သြားခဲ့တယ္။ ျပန္လဲမလာဘူး။ ေနာက္ေတာ့ ၾကားရတယ္။ သူလုပ္တဲ့ ငါးဖမ္းသေဘၤာက ျမန္မာ့ေရပိုင္နက္ထဲ ငါး၀င္ခိုးလို႔ အစိုးရစစ္သေဘၤာက လိုက္ဖမ္းတာမိသြားသတဲ့။ အကုန္လံုးဖမ္းၿပီးေထာင္ထဲထည့္ထားခံလိုက္ၾကရတယ္။ ေနာက္ဆံုးေထာင္ထဲမွာပဲ ဆံုးသြားရရွာတယ္။ သူ႔လိုလူမ်ိဳးအတြက္ေတာ့ ေသခ်င္တဲ့က်ား ေတာေျပာင္းလို႔ ပဲဆိုရမွာပါ။ ကိုယ့္ေနရာမွာ ကိုယ္အဆင္ေျပေနပါရက္နဲ႔ သူမ်ားဆီအထင္ႀကီးသြားလုပ္တာ ေနာက္ဆံုး အသက္ပါေပ်ာက္သြားရရွာတယ္။ ဒါလဲ ဉာဏ္နဲ႔၀ီရိယခ်ိဳ႕ယြင္းမႈေၾကာင့္ ကံခ်ိဳ႕ယြင္းသြားေၾကာင္း နားလည္ႏိုင္ပါတယ္။
ေနာက္တစ္အုပ္စုကေတာ့ က်ေနာ့္တူေတြနဲ႔ က်ေနာ့္ေယာက္ဖေတြ။ ရြာမွာေနရင္ တစ္ေန႔ ကိုယ့္လက္ဖက္ရည္ဖိုးေတာင္ရေအာင္ ေကာင္းေကာင္းပိုက္ဆံမရွာႏိုင္တဲ့ေကာင္ေတြ အခုမေလးရွားမွာ အလုပ္ေတြဘာေတြရၿပီး သူတို႔အေမေတြ၊ ဇနီးေတြဆီ လစဥ္လိုလို ပိုက္ဆံျပန္ပို႔ႏိုင္ၾကတယ္။ အိမ္ေတြဘာေတြလဲ ေကာင္းသထက္ေကာင္းေအာင္ ျပန္လည္တည္ေဆာက္ႏိုင္ၾကတယ္။ ေနရာေျပာင္းၿပီးအလုပ္လုပ္တဲ့အတြက္ အခြင့္အလမ္းေတြပိုရလာတဲ့သေဘာကိုေျပာတာပါ။ သူတို႔အတြက္ေတာ့ တစ္ရြာမေျပာင္း သူေကာင္းမျဖစ္ဆိုတဲ့ စကားပံုဟာ သင့္ေတာ္တဲ့ အဆိုတစ္ခုပဲလို႔ ဆိုရမွာပါ။ အခြင့္အလမ္းဟာ ဘယ္အခ်ိန္ထိ သာေနဦးမလဲ။ ဉာဏ္၊ ၀ီရိယရဲ႕ႏႈိးဆြမႈေၾကာင့္ ကံၾကမၼာဟာ ဘယ္အခ်ိန္ထိ ေကာင္းက်ိဳးေပးေနဦးမလဲ ဆိုတာေတာ့ ဆက္လက္ေစာင့္ၾကည့္ရဦးမွာပါ။
တစ္ခုေသခ်ာတာကေတာ့ ဘယ္သူမဆို ကိုယ့္ကိုယ္ကို သံုးသပ္တတ္ဖို႔အင္မတန္အေရးႀကီးပါတယ္။ လူတစ္ေယာက္ တစ္ေနရာေရာက္လို႔ႀကီးပြါးေနရင္ ငါလဲ သူ႔လိုႀကီးပြါးေအာင္ အဲဒီေနရာသြားမယ္ ဆိုၿပီး မ်က္ကန္းရုန္းထြက္လို႔မျဖစ္ပါဘူး။ သူဘာေၾကာင့္ႀကီးပြါးသလဲ။ သူ႔မွာ ဘာအရည္အခ်င္းရွိသလဲ။ သူဘာကုိလုပ္သလဲ။ သူနဲ႔ငါနဲ႔ ကြာဟခ်က္ဘာရွိသလဲ စတဲ့ သံုးသပ္ခ်က္ေတြကို လုပ္ဖို႔လိုအပ္ပါတယ္။ အဲဒီလိုသံုးသပ္လိုက္တဲ့အခါ သူ႔မွာရွိတဲ့ ျမင္သာတဲ့ အရည္အခ်င္းေတြ အားလံုးကိုယ့္မွာလဲ ရွိတယ္ဆိုရင္ေတာင္ သူဟာ ကိုယ့္ထက္အရင္ေရာက္ႏွင့္ေနတဲ့အတြက္ အခ်ိန္ကာလရဲ႕မ်က္ႏွာသာေပးေနတာကို ခံေနရၿပီဆိုတာကိုေတာ့ အမွန္အတိုင္းနားလည္ထားဖို႔အေရးႀကီးပါတယ္။ အဲလိုနားလည္ၿပီးတဲ့အခါ သူ႔ထက္ကိုယ္က ႏွစ္ဆေလာက္ပိုႀကိဳးစားႏိုင္မွ အခ်ိန္ကာလတစ္ခုအၿပီးမွာ ကိုယ္ေမွ်ာ္လင့္ထားတဲ့ ကံၾကမၼာေဖးမမႈဆိုတာျဖစ္လာမွာ။ ဒါေပမဲ့ ဉာဏ္နဲ႔ ၀ီရိယမရွိပဲ ကံၾကမၼာဟာ ဘယ္ေတာ့မွ မ်က္ႏွာသာမေပးဘူးဆိုတာကို ၿမဲၿမဲမွတ္ထားဖို႔ အေရးႀကီးပါတယ္။
အထက္ပါ ျဖစ္စဥ္ႏွစ္ခုကို ၾကည့္ရင္ ေနရာေျပာင္းတာခ်င္းတူေပမဲ့ ျဖစ္စဥ္တစ္ခုက အႏႈတ္ျဖစ္ၿပီး၊ အျခားျဖစ္စဥ္တစ္ခုက အေပါင္းျဖစ္တယ္။ ဒါေၾကာင့္ ေနရာေျပာင္းရံုနဲ႔ ကံေကာင္းျခင္းကို မျဖစ္ေစဘူးလို႔ ဆိုႏိုင္တယ္။ ဒါေၾကာင့္ ႀကီးပြါးႏိုင္တဲ့အခ်ိန္၊ ႀကီးပြါးေလာက္တဲ့ေနရာမွာ ေရာက္ေနေပမဲ့ လုလႅအစြမ္း၊ ဉာဏ္အစြမ္းကို အသံုးမျပဳရင္ ကံဟာ အက်ိဳးေပးခြင့္မသာႏိုင္ဘူးလို႔ဆိုလိုပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ကံအက်ိဳးေပးခြင့္သာေရးအတြက္ သင့္ေတာ္တဲ့အရြယ္မွာ ေကာင္းမြန္တဲ့ေနရာေဒသေရာက္ေနေပမဲ့ ဉာဏ္နဲ႔၀ီရိယကို အသံုးျပဳဖို႔အေရးႀကီးေၾကာင္း တင္ျပလိုက္ရပါတယ္။
